«Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια» – «Εδώ δεν αγαπάνε τους τρελούς…» Όλα τα τραγούδια με λόγια του Σταύρου Κουγιουμτζή. 1961-2005. Μέρος 3ο

Αν μέτρησα καλά, είναι 49. Τα τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή με στίχους δικούς του. Από το «Περιστεράκι» του 1961. Μέχρι την «Μπαλάντα της Μαρίας Πολυδούρη» που βγήκε μετά το θάνατό του. «Σ’ ένα θέατρο που έπαιξες για λίγο/αποσπάσματα και ανόμοιες σκηνές/ είπες φτάνει δεν αντέχω πια θα φύγω /με σκοτώνουν διαρκώς οι θεατές». Τα πρώτα χρόνια, γράφει κυρίως ο ίδιος τους στίχους των τραγουδιών του. Τα 33 από τα 49 τραγούδια, γράφονται μέχρι και το «Όταν ανθίζουν πασχαλιές».  Από το ’73 και μετά, αρχίζει και γράφει λιγότερο. Ιδιαίτερα, στα χρόνια 1973 – 1986, εκδίδει μόλις 4 τραγούδια. Όμως τα τραγούδια με δικούς του στίχους τότε, ίσως είναι τα πιο αντιπροσωπευτικά των σκέψεων, των εκτιμήσεων, της διάθεσής του. Μετά το ’86 γράφει περισσότερο. Υπογράφει ο ίδιος και τους στίχους στο ¼ σχεδόν των τραγουδιών του, σ’ όλη τη διάρκεια της πορείας του. Και μάλιστα, ίσως είναι και τα πιο χαρακτηριστικά για τις αναζητήσεις του και τις σκέψεις του από εποχή σε εποχή. Οι λαϊκές επιρροές των αρχών του ’60 – αναφορές σε λαϊκές γειτονιές αλλά και στη ζωή των κοινωνικά αδικημένων. Μετά, οι μελαγχολικές σκέψεις της περιόδου της μεταπολίτευσης – όπου «μια σημαία σ ένα μπαλκόνι αλλάζει χρώματα και με σκοτώνει» και «με τραγούδια για τη φτώχεια και την ξενιτιά ρετιρέ παίρνω στην Κηφισιά». Κι από εκεί φτάνουμε στην απογοήτευση του «Ντύλαν Τόμας» («Εδώ δεν αγαπάνε τους τρελούς») ή και της «Μπαλάντας της Μαρίας Πολυδούρη». Από το ’80 μέχρι τις αρχές της χιλιετίας. Είναι μια ξεχωριστή ενότητα αυτά τα 49 -50 τραγούδια με δικούς του στίχους μέσα στα χρόνια. Αλλά βέβαια, Ο ΛΟΓΟΣ του, δεν είναι μόνο στους στίχους που έγραψε για τραγούδια. Είναι κι όσα άλλα έχει πει σε συνομιλίες ή κείμενα, όταν επέτρεπαν οι συνθήκες στα χρόνια του. Φυσικά και τα δύο βιβλία του, το αυτοβιογραφικό «Ανοιχτά παράθυρα με κλειστά παντζούρια» και τα διηγήματα του «Στα διώροφα έμεναν οι όμορφες». Σε τέσσερεις εκπομπές, λίγο πριν συμπληρωθούν 16 χρόνια από τότε που έφυγε, ακούμε τα τραγούδια που έχουν δικούς του στίχους και διαβάζουμε ότι αφορά αυτά τα τραγούδια. Περισσότερο με τη διάθεση να προσέξουμε και να σκεφτούμε όσα λένε. Πάντα με την πεποίθηση και με στόχο ότι «Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια».

ΥΓ (1): Την εικόνα των εκπομπών διαμόρφωσε ο Πέτρος Παράσχης.

ΥΓ (2): Ξεκινήσαμε αυτή την ενότητα πέρσι τέτοιον καιρό, ωστόσο στη δεύτερη εκπομπή, διεκόπη λόγω της πρώτης καραντίνας. Στο χρόνο πού πέρασε αναδιαμορφώσαμε κάποια σημεία και ελπίζουμε να ολοκληρωθεί πια.